ਮਾਨਤਾ ਇਹ ਕਿ ‘‘ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਵੀ ਇਕ ਤਾਕਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।’’

ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਸਿਆਲਾ-ਔਕਲੈਂਡ, 02 ਫਰਵਰੀ 2026:-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਉਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਅਹਿਮ ਸਬਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਫਲਤਾ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਵਿਚਾਲੇ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾ ਸਕੋ। ਦੂਜਾ ਅਹੁਦਾ ਤਿਆਗਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਮਤਲਬ ਕਿÇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਕੁਰਸੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਲੀਡਰ ਅਹੁਦਾ ਕਿਉਂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ?ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਹਿਲੂ ਹੈ ਜੋ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਕੈਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਨੇਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਦੇ ਕੁਰਸੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਬੈਠਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦੇਵੇ ਕਿ ‘‘ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਬੈਟਰੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ’’? ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਓ ਜਾਣੀਏ:-ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇਖੀਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੈਟਰਨ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜਸਿੰਡਾ ਆਰਡਰਨ: ਜੈਸਿੰਡਾ ਆਰਡਰਨ 2017 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਮਸਜਿਦ ਹਮਲਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ ਜੈਸਿੰਡਾ ਆਰਡਰਨ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਅਸਤੀਫੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ:- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਊਰਜਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਸ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹਿੰਮਤ ਜਾਂ ‘ਟੈਂਕ ਵਿੱਚ ਤੇਲ’ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।ਨਿੱਜੀ ਕਾਰਨ: ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਮਾਂ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਚਲਾਉਣਾ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਥਕਾਵਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਹੀ ਅਸਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਧੀਅ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਾਸਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੁਰਸੀ ਨਾਲੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੰਦਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੈਸਿੰਡਾ ਆਰਡਰਨ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ:ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ: ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਨਲਾਈਨ ਕੱਟੜਪੰਥ ਅਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ‘ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ ਕਾਲ’ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਿਲੀਅਮ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਬੰਧੀ ‘ਅਰਥਸ਼ੌਟ ਪ੍ਰਾਈਜ਼’ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ।ਜੈਸਿੰਡਾ ਆਰਡਰਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਯਾਦਾਂ ’ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ: ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ: 1 4ifferent Kind of Power (ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ)। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਜੂਨ 2025 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਯਾਤਰਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਤੀਫੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। 2026 ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ‘ਓਕਹਮ ਬੁੱਕ ਅਵਾਰਡਸ’ (Ockham New Zealand 2ook 1wards) ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਜੌਹਨ ਕੀ: ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਖਰ ਵਾਲੇ ਅਹੁਦੇ ਉਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣਾ ਵੱਡੇ ਜੇਰੇ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਕੇ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2008 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਫਲ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਬੈਂਕਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਗੂ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਮਾਈਲਿੰਗ ਅਸਾਸਿਨ’ (Smiling Assassin) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਅਤੇ ਮਿਲਣਸਾਰ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਖ਼ਤ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਕੀ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਨ:ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਰੋਨਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ।ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੌਨ ਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਹਨ: ਉਹ ਏ. ਐਨ. ਜ਼ੈਡ. ਬੈਂਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਓਰੀਟੇਨ ਕੰਪਨੀ (ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜੋ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਵਿਗਿਆਨ (forensic science) ਰਾਹੀਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਜਾਂ ਮੂਲ (origin) ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਉਹ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਤੇ ਫੰਡ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ (2024/2025) ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਉਡਾਉਣਾ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਖੁਦ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰ ਉਡਾ ਕੇ ਗੋਲਫ ਖੇਡਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਡੀ. ਜੇ. ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਦੇ ਹਨ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਬਿਲ ਇੰਗਲਿਸ਼: ਜੌਹਨ ਕੀ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2016 ਤੋਂ 2017 ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ’ਤੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ’ਸੋਸ਼ਲ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ’ (Social Investment) ਵਰਗੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਬਿੱਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 2018 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਨ:ਪਰਿਵਾਰਕ ਫੈਸਲਾ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ (ਪਤਨੀ ਮੈਰੀ ਅਤੇ 6 ਬੱਚਿਆਂ) ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਨਵੀਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਰਾਹ: ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਨਵਾਂ ਆਗੂ ਚੁਣਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇ।ਨਿੱਜੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ: 27 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ।ਕੀ ਉਹ ਹੁਣ ਖੇਤੀ (Farming) ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ?ਬਿੱਲ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ (Dipton farmer) ਵਜੋਂ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ:ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ: ਉਹ ‘ਪ੍ਰੀਸੀਜ਼ਨ ਫਾਰਮਿੰਗ’ (Precision Farming) ਨਾਮਕ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀ ਸੁਧਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ: ਉਹ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੰਪਨੀ Wesfarmers ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ‘ਮਾਊਂਟ ਕੁੱਕ ਅਲਪਾਈਨ ਸਾਲਮਨ’ (Mt Cook Alpine Salmon) ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਹਨ।ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ: ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ (Consultancy) ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਨੀਤੀਆਂ ’ਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਜਨਤਾ ਦਾ ਫਤਵਾ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ਛੂਹਣਾ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਰਸਤਾ ਹੈ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਜੈਫਰੀ ਪਾਮਰ: ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ‘‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ।’’ ਸ੍ਰੀ ਜੈਫਰੀ ਪਾਮਰ 1989-1990 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਿਆਸਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਕੂਨ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸੁੱਖ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਵ. ਸ੍ਰੀ ਮਾਈਕ ਮੂਰ: ਅਹੁਦਾ ਛੱਡ ਉਹ ਗਲੋਬਲ ਸੇਵਾ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੱਟ ਗਏ। ਮਾਈਕ ਮੂਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਮੇਂ (ਸਿਰਫ਼ 59 ਦਿਨ) ਲਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਬਿਲਕੁਲ ਕੀਵੀ ਸੀ। 1990 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ‘ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ’ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤਾ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਨਰਲ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹ 02 ਫਰਵਰੀ 2020 ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਸਨ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਜੈਨੀ ਸ਼ਿਪਲੀ: ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਜੈਨੀ ਸ਼ਿਪਲੀ ਨੇ 1997 ਤੋਂ 1999 ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਾਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ। ਚੋਣ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਰੈਲੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ।ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਡੇਵਿਡ ਲਾਂਗੀ: 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ‘ਪਰਮਾਣੂ ਮੁਕਤ’ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਹੁਦਾ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸਾਧਾਰਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ 13 ਫਰਵਰੀ 2005 ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਫੀ ਨੇੜੇ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। 1984 ਦੇ ਵਿਚ ਉਹ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇ ਸਨ।